Epidemiyoloji

TANIMLAR, MORTALİTE ve MORBİDİTE, EPİDEMİYOLOJİ GENEL BAKIŞ

Düşük-Ölü Doğum: ≥20 hafta olup doğduğundan yaşam belirtisi olmayan bebekler (bazı kaynaklarda 24. bazıları 28. haftayı doldurmuş olmayı almaktadır)

Perinatal dönem: 28. gestasyon haftası – ilk 7 gün (Nelson). Farklı kaynaklarda 20-28. hafta arasında alınabilmektedir. 1000 doğumdan (dikkat canlı veya cansız doğum) bu dönemde ölenlerin oranına perinatal ölüm hızı denir.

Yenidoğan (Neonatal) dönemi: İlk 28 günlük dönemi kapsar. Her 1000 canlı doğumdan bu dönemde ölenlere yenidoğan ölüm hızı (neonatal mortalite) denir. İlk 24 saati çok erken yenidoğan dönemi, 1-7 gün erken yenidoğan dönemi, 7- 28 gün geç yenidoğan dönemidir.

Postneonatal mortalite: >28. Gün – 1 yaş arasındaki mortalite

Infant (bebeklik): Doğumdan 1 yaşına kadar olan süre. 1000 canlı doğumdan bu dönemde ölümlerin oranına böbek ölüm hızı denir.

 

Bebekleri hem gestasyonel haftasına hem de doğum ağırlığına göre sınıflandırmalıyız (AAP önerisi):

  1. Gestasyonel Haftasına Göre Sınıflandırma

Preterm: <37 0/7 hafta

Geç preterm-geç prematüre (late preterm): 34 0/7 ile 36 6/7 haftalar arası

Term 37 0/7 ile 41 6/7 hafftalar arası

Erken term (early term): 37 0/7– 38 6/7 haftalar arası

Tam term (full term): 39 0/7 – 40 6/7 haftalar arası

Geç term (late term): 41 0/7 – 41 6/7 haftalar arası

Post Term ≥ 42 0/7 hafta

  1. Doğum Ağırlığına Göre Sınıflandırma

    (bu sınıflandırma gestasyonel haftadan bağımsız olarak yapılır)

 

ÖNEMLİ: Erken term, geç term ve geç preterm tanımlamaları yeni olduğu için sınavlarda çıkabilir, ortak yönü bu dönemlerin tam terme göre daha riskli olmalarıdır.

 

Gestasyonel haftaya göre bebeğin ağırlığının karşılaştırılması ile yapılan sınıflandırma:

AGA: Doğum ağırlığına göre 10-90. yüzdelik dilimde olan bebekler (Lubchenko eğrileri)

SGA (düşük doğum ağırlığı): Doğum ağırlığı <10. yüzdelik dilimin (persentil) altında olan bebekler

LGA: Doğum ağırlığı>90. yüzdelik dilimin (persentil) üstünde olan bebekler.

IUGG (intrauterine gelişme geriliği veya intrauterin büyüme kısıtlılığı) fetusun ulaşması beklenen potansiyelinin altında büyümesidir. Sıklıkla SGA ile birbirlerinin yerine kullanılırlar.

  • Perinatal ve neonatal mortaliteyi tıbbı durumlar, sosyoekonomik faktörler, kültürel faktörler etkiler.
  • Neonatal ölümlerin esas belirleyicisi düşük doğum ağırlığıdır (preterm doğum veya IUGG [intrauterin büyüme gelişme geriliği] bağlı oluşur).
  • İUGG term bebeklerde mortalite ve morbiditeyi arttırırken prematürelerde mevcut riski ekstradan arttırmaz. (Bu bilgi Nelson 20. baskıda yazıyor olmasına karşın İUGG’nin prematürelerde de mortalite ve morbiditeyi arttırdığını gösteren kaliteli yazılar literatürde mevcuttur)
  • Düşük doğum ağırlığının nedeni gelişmiş ülkelerde preterm doğumlar, gelişmekte olanlarda İUGG’dir.
  • Bebek ne kadar erken ve ne kadar küçük doğum ağırlığı ile doğmuşsa o kadar mortalite riski yükselir. Bu durumda en yüksek risk <28 hafta ve <1000 gr’dır.
  • En düşük risk 3000-4000 gr ve 39 0/7-41 0/7 hafta arasındadır (Dikkat 38 değil, 39 haftadan sonrası).
  • Perinatal mortaliteyi=fetal ölümler (doğmadan anne karnında kaybedilenler) + yenidoğan ölümlerinin ilk 7 günü). Fetal ölümler yenidoğan ölümlerinden biraz daha fazladır.
  • Pretermler daha çok immatürite ve buna bağlı komplikasyonlar nedeni ile ölür.
  • Term bebekler ise asfiksi ve doğum travmaları, mekonyum aspirasyonu, PPHT nedeni ile ölürler.
  • Kız cinsiyet, tek doğum, antenatal steroid uygulanması ölüm ve nörogelişimsel geriliği azaltır

 

SORU: Elektif sezaryen endikasyonu olan bir gebelik en az kaç haftalık oluncaya kadar bekletilmelidir?

CEVAP: 39 hafta.

 

  • En az perinatal mortalite ihtimali olan anneler:
    • Evli
    • 20-34 yaş arasında
    • ≥13 yıl eğitim
    • Yeterli prenatal bakım almış
    • Medikal risk faktörü olmayan
    • Hamileliği sırasında sigara ve alkol kullanmayan annelerdir.

Gelişmiş ülkelerde en önemli 4 bebek ölümü nedeni:

  1. Konjenital malformasyonlar
  2. Prematürite/SGA
  3. Ani bebek ölümü sendromu
  4. Annenin gebelik komplikasyonlarından etkilenen bebek

Gelişmekte olan ülkelerde ise en önemli bebek ölüm nedenleri

  1. Prematürite/SGA
  2. Doğum asfiksisi
  3. Enfeksiyonlar


Soru:
Gelişmiş ülkelerde “geç neonatal mortalite”nin azaltılamamasının en önemli nedeni nedir?
Cevap: Eskiden yaşaması mümkün olmayan çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerin artık yaşamaya başlaması ve bunların çeşitli komplikasyonlarla 1. aydan sonra kaybedilmeleri.

Bir Cevap Yazın