Burun akıntısı, burun tıkanıklığı, ateşte ne yapmalıyım?

Burun tıkanıklığı ve akıntısı, hafif ateş, hırıltı gibi şikayetler anne babaların sıklıkla doktora başvurma nedeni olup bunların aslında büyük bölümünde hastaneye gitmeden evde takip etmek gerekir. Bu yazıda aşağıdaki sorularınıza yanıt bulacağınızı umuyorum.

Sık sorulan sorular

  • Bebeğimin burnu tıkalı ne yapmalıyım?
  • Serum fizyolojiğin bir zararı olur mu, günde kaç kez kullanabilirim?
  • Bebeğimin hırıltısı oluyor acaba akciğerlerde bir şey mi var?
  • Bebeğimin çok burnu akıyor, burun aspiratörünü günde kaç kez kullanabilirim, zararı olur mu?
  • Bebeğin düzenli solumuyor, arada hızlı soluyor arada yavaş bu normal mi?
  • Çocuğumun 37.8 C ateşi oldu, hemen doktora mı gitmeliyim?
  • Hastalık ilerlemesin diye ne yapabilirim?
  • Yani antibiyotik vermeden mi geçecek diyorsunuz?
  • Her öksürük, hapşırma acil midir?

Tüm çocuklar ortalama yılda 6 defa ciddi olmayan enfeksiyon geçirirler. Bu enfeksiyonların büyük çoğunluğunda evde takip etmek yeterlidir. Ama emin değilseniz mutlaka doktorunuzu arayınız veya hastaneye başvurunuz. Şu durumlarda mutlaka ama mutlaka hastaneye başvurmak gerekir (alert bulguları):

Alert Bulguları

  • Beslenmesinde %30’un üstünde azalma olması, emmede azalma, kusmanın belirgin artma, ağızda kuruluk, göz yaşının olmaması, idrar yapmama
  • Ateşinin 38.5 C’i geçmesi, özellikle 39 C’ye kadar ulaşması (özellikle üç ayın altındaki bebeklerde ateş olduğunda çok acil davranılmalıdır)
  • Genel durumunun bozulması (bu anlaması çok da kolay olmayan bir durumdur, neşesinde azalma, bebekte veya çocukta belirgin halsizlik, cilt renginde bozulma, solunum sıkıntısının olması-nefes alıp vermesinde zorluk, hızlanma ve göğüs kafesinin hareketlerinin farklılaşması)
  • Vücudunda döküntü varsa (özellikle basmakla solmuyorsa) Döküntünün basmakla solup solmadığı bardak testi-cam testi ile anlaşılabilir (bakınız aşağıdaki videolar ve resimler).

bu durumlarda mutlaka hastaneye başvurmak gerekir. Ama hafif burun tıkanıklığı, burunda akıntısın olması, 37.8 C’i geçmeyen ateş gibi durumlarda özellikle beslenmede azalma olmamışsa, neşesi iyiyse, dışarıdan bakıldığında hasta olmayan bir çocuktan-bebekten farklı görülmüyorsa o zaman çocuğunuzu evde takip edilmesi daha uygundur. Eğer 37.8-38.3 C arasında bir ateşi var ve bu durum 3 günden uzun sürüyorsa yine doktora gitmek gerekir; ama yukarıdaki “alert bulgular” varsa mutlaka hastaneye gitmek gerekir

Burun tıkanıklığında nasıl açmam gerekir? Her burun tıkanıklığını açayım mı?

Burun tıkanıklığı için önce buruna serum fizyolojik verip sonra burun aspiratörü ile çekmek gerekir. Bunun yaparken kafa yukarıda olmalıdır ve çoğunlukla az miktarda serum fizyolojik kullanımı işe yaramaz, bol miktarda kullanmak daha rahat sekresyonları uzaklaştırmayı sağlar; sonuçta mekanik olarak sekresyonları uzaklaştırmak istiyoruz, birkaç damla ancak yumuşatma anlamında fayda verebilir. Aşağıda nazal aspiratörlerin kullanımı ile ilgili yararlı bir videoyu izleyebilirsiniz. (NOT: ticari bir ilişkim yoktur, sadece en yararlı bulduğum video bu olduğu için seçilmiştir).

 

Unutmamanız gereken şeylerden biri de burun aspiratörünü sadece bebek burun tıkanıklığı nedeniyle uyuyamadığında veya beslenemediğinde kullanmak gerektiğidir. Sadece hafif bir hırıltı var diye çok sık kullanmak burundaki kılcak damarların çatlamasına ve küçük kanamalara neden olur. Bu durum ciddi değildir ve ara verdiğinizde geçer.

Bebeklerde burundaki tıkanıklığa bağlı hırıltı çok sıklıkla duyulur ve yanlış olarak akciğerlerden geldiği zannedilebilir. Eğer bu ses bebeğinizin burnunu açtıktan sonra kayboluyorsa burun tıkanıklığındandır; endişe etmeniz gerekmez. Bebeklerin çok büyük bir kısmında doğumdan itibaren burun tıkanıklığı ve bu hırıltı sesi duyulur.

Bardak Testi – Cam Testi

Döküntünün basmakla solup solmadığını anlamak için evde yapabilirsiniz, eğer döküntü bu test sonrasında geçici olarak ortadan kaybolmuyorsa hemen hastaneye gitmeniz gerekir

Basmakla solmayan döküntü

Basmakla solmayan acil hastaneye başvurulması gereken döküntü örneği-1:

Basmakla solmayan acil hastaneye başvurulması gereken döküntü örneği-2:

Basmakla solmayan acil hastaneye başvurulması gereken döküntü örneği-3:

glass_test_positive

Basmakla solan döküntü

Çoğunlukla viral enfeksiyon ile ilişkili ve basmakla solan döküntüye örnek (bu çok acil hastaneye başvurulması gereken durumlardan değildir ama elektif şartlarda tanının konulması, bulaştırıcılık, alerjik rahatsızlıklar ve eşlik edebilen hastalıklar açısından bilgi almak için doktora görünmek gerekir)

 

Çocuğumun, bebeğimin ateşi olursa ne yapmalıyım?

Bebeklerde ateş özellikle 3 ay altında hemen hastaneye başvurma nedenidir. Ama daha büyük çocuklarda genel durum iyi ve yukarıdaki “alert bulguları” yoksa evde 3 gün kadar takip etmek daha yararlı olacaktır. Bunun en önemli nedeni gereksiz antibiyotik kullanımının önüne geçmek ve hastanelerdeki yoğunluğu azaltmaktır. Türkiye’de her gün acile başvuran kişi sayısı normalde herhangi bir gelişmiş ülkede deprem veya salgın hastalık gibi bir afette hastaneye başvuracak kişi sayısına denk düşmektedir; yani çok fazla gereksiz acile başvuru yapılmaktadır. Bu acildeki hastaların bakım kalitesini düşüreceği gibi doktoru gereksiz ilaç yazmaya da sevkeder. Ailelerin doktordan illa bir ilaç yazmasını beklemesi de özellikle özel hekimlik yapan doktorlarda psikolojik baskı oluşturmaktadır. Oysa ki antibiyotikler gereksiz kullanıldığından vücudumuzda yaşayan yararlı mikroorganizmaların da ölmesine neden olmakta ve aslında hastalığın iyileşmesini geciktirmektedir. Vücudumuzdaki mikroorganizmaların oranlarının değişmesine yol açmakta (floramızı değiştirmekte) ve bu da ileriki alerjik ve otoimmün hastalıklar için risk oluşturmaktadır.

Kaç derece ateşte hemen hastaneye başvurmalıyım?

Normal vücut ısımız 36.5- 37.5C arasındadır. Eğer bebeğinizin veya çocuğunuzun ateşi 37.5-38.3 derece arasında ise kıyafetlerini azaltıp 5-10 dakika sonra tekrar ateşine bakalalım. Gereksiz kalın giydirilmeye bağlı hafif ateş sık görülür. Aynı zamanda ev ısının da 21-23 derece arasında olması yeterlidir. Eğer halen ateşi bu aralıkta ise ılık duş aldırabilirsiniz; unutmayın soğuk değil ılık duş aldırmak gerekir. Eğer ateş 38.3’ün üzerine çıkarsa bu durumda yaşına ve kilosuna uygun bir ateş düşürücü verip yine sık aralıklarla ateş takibi yapılmalıdır. 6 aydan önce sadece parasetamol içeren ateş düşürücüler kullanılabilir, 6. aydan sonra ibuprofen içeren ateş düşürücüler de kullanılabilir. Şurup ile makattan kullanılan suppozituar formların birbirlerine üstünlükleri yoktur ama suppozituvarlarda kusma ihtimali yoktur ve kana daha çabuk karışırlar. Piyasada en sık kullanılan form Pranox-S tir, dikkat ediniz bunun Paranox-S olanını kullanmak uygundur, Paranox’ta ayrıca bir sara ilacı olan fenobarbital de bulunur. Doktorunuz ateşli nöbet gibi bir durum nedeniyle özellikle fenobarbital içeren formu önermedi ise sadece parasetamol (asetaminofen) içeren formu kullanın. 39′ dereceyi geçen ateş olursa yine ateş düşürme uygulamalarını yapıp hastaneye başvurun.

Ateşi hangi yöntemle ölçmeliyim?

1 yaşına kadar infrared ateş ölçerlerin hata payı fazla olduğundan dokunarak ölçen dijital koltuk altı, kulak veya dilaltı termometreler kullanılmalıdır. Civa içeren termometreler kırıldığında zehirlenme riski nedeniyle artık satılmamaktadır ve kullanımı önerilmez. Bilinen bir markayı kullanmanız daha iyi olur.

Öksürük, hapşırık

Bebekler de ve çocuklar da insandır ve arada bir öksürüp hapşırabilirler. Eğer bu durum çok sık oluyorsa özellikle öksürük bir kriz şeklinde gelip sonrasında kusma oluyorsa veya daha önceki halinden belirgin daha fazla ise o zaman doktorunuza başvurunuz.

Solunum sıkıntısı bulgularını anne babaların farkedebilmesine karşın bunların ağırlığını anlamaları çok kolay olmadığından burada ayrıntılı bahsetmeyeceğim. Eğer çocuğunuz hızlı nefes alıp veriyor, nefes alıp verirken karnında veya göğsünde bazı bölgeler içeri çöküyor, çocuğunuz-bebeğiniz çok yorgun ve halsiz görünüyor, neşesi yoksa o zaman hemen hastaneye başvurunuz. Aşağıda solunum sıkıntısı olan bir bebeğin örnek videosunu izleyebilirsiniz.

 

Bir Cevap Yazın